Ajo që dikur u konsiderua si një shaka presidenciale mes golfit dhe Twitter-it, tani po kthehet në një problem serioz diplomatik: Donald Trump kërkon sërish Groenlandën dhe Europa ka filluar të kontrollojë hartat, traktatet dhe nervat.

Pas episodit venezuelian, ku SHBA-të vepruan si pronare globale të demokracisë me të drejtë zhvendosjeje liderësh, liderët europianë po pyesin veten: “Kush është i radhës?” Dhe përgjigjja që del gjithnjë e më shpesh është: një ishull i madh, i ftohtë dhe danez.

Tensionet SHBA–Danimarkë: nga aleatë në debat për pronësinë e akullit

Groenlanda, që për Danimarkën është territor sovran dhe për Trumpin duket si një hapësirë bosh në Google Maps, është kthyer në mollë sherri. Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, i kërkoi presidentit amerikan të ndalojë kërcënimet, por Trump reagoi me strategjinë e njohur: të mos ndalet.

Ndërkohë, Europa u rreshtua menjëherë pas Danimarkës. Kryeministri britanik Keir Starmer dhe homologu suedez Ulf Kristersson sqaruan se territoret nuk ndërrojnë pronar me dëshirë presidenciale, edhe nëse janë të pasura me minerale.

Pse Europa është kaq e shqetësuar? (Përveç faktit që është Europa)

Diplomatët europianë kanë tre arsye kryesore për pagjumësi:

Së pari, precedenti venezuelian. Nëse Trump mund të ndërhyjë atje, pse të mos shikojë edhe drejt Arktikut? Akulli nuk proteston.

Së dyti, varësia nga SHBA-të. Europa ka nevojë për Amerikën për Ukrainën, sigurinë dhe ndoshta edhe për qetësi psikologjike, ndaj kritikat bëhen me tone shumë të kujdesshme, tip: “Na shqetëson disi kjo ide…”.

Së treti, NATO. Frederiksen paralajmëroi se nëse SHBA-të sulmojnë një vend tjetër të NATO-s, atëherë aleanca nuk do të ketë më nevojë për logo, seli apo samite — vetëm për një njoftim mbylljeje.

Çfarë kërkon Trump në të vërtetë?

Zyrtarisht: siguri kombëtare, minerale kritike dhe kontroll të rrugëve arktike. Jozyrtarisht: kontroll të plotë, sepse marrëveshjet ekzistuese, bazat ushtarake dhe bashkëpunimi nuk duken mjaftueshëm “presidenciale”.

Ironikisht, SHBA-të tashmë mund të zgjerojnë praninë e tyre ushtarake në Groenlandë pa pushtim, por duket se për Trumpin është më e rëndësishme fjala “marrje” sesa “marrëveshje”.

Danimarka kundërpërgjigjet me… fatura

Në përpjekje për të ulur temperaturën (të paktën politike), Danimarka njoftoi një investim prej 4.2 miliardë dollarësh për mbrojtjen e Groenlandës: anije, drona dhe radarë. Me pak fjalë: “Nuk është në shitje dhe kemi edhe faturat gati.”

Një situatë që s’ka kuptim, por po ndodh

Diplomatët europianë shprehen të habitur. Një zyrtar i BE-së u shpreh se SHBA-të mund të merrnin gjithçka që duan përmes marrëveshjeve, pa pasur nevojë për kërcënime. Pyetja që mbetet pezull është: Çfarë ndodh nëse Danimarka vazhdon të thotë “Jo”?

Për momentin, Europa po qëndron e bashkuar pranë Danimarkës, duke shpresuar që kjo krizë të zgjidhet me diplomaci, jo me harta të ngjyrosura, postime “SË SHPEJTI” dhe ide që duken më shumë si plane Monopoly sesa politikë globale.

Groenlanda mbetet aty ku është. Trump mbetet i vendosur. Dhe Europa… mbetet në ankth.